Astygmatyzm (niezborność) to wada wzroku, która w wielu przypadkach może pozostać niezauważona przez wiele lat, zwłaszcza, gdy rozwinie się ona u danej osoby dopiero w wieku dorosłym. Obecnie, między innymi dzięki komputerowemu badaniu wzroku, wykrywa się ją znacznie częściej, nie zawsze jednak wymaga ona leczenia. Jak objawia się astygmatyzm i co jeszcze warto wiedzieć o tej chorobie?
Badanie i test na astygmatyzm
By stwierdzić astygmatyzm u siebie, wystarczy zwrócić uwagę, czy nie ma się problemów w ustalaniu odległości do przedmiotów. Osoby z astygmatyzmem, które nie mają zdiagnozowanej choroby i nie używają specjalnych okularów lub soczewek, często wpadają na przykład na futryny od drzwi, ponieważ nie potrafią prawidłowo ocenić, w jakiej odległości się one znajdują.
Astygmatyzm o niższym natężeniu, da się wykryć poprzez testy rysunkowe – kółka z równomiernie rozmieszczonymi kreskami będą inaczej widziane przez osoby zdrowe i osoby z niezbornością. Astygmatyzm może zostać zdiagnozowany także podczas standardowego badania wzroku – bywa bowiem, iż niezborność pojawia się obok innych wad, takich jak krótkowzroczność czy dalekowzroczność.
Test na astygmatyzm warto przeprowadzać u małych dzieci, szczególnie gdy odczuwają one dolegliwości, które wskazują na wady wzroku. Bóle głowy, częste pocieranie i mrużenie oczu to objawy wskazujące na problemy z prawidłowym widzeniem. Wrodzony astygmatyzm może się pogłębiać, dlatego konieczne może być stosowanie okularów lub soczewek nawet u dzieci dwuletnich. Oprócz testy rysunkowego, w przypadku, gdy podejrzewa się astygmatyzm u dzieci, konieczne jest przeprowadzenie badania za pomocą takich urządzeń, jak keratoskop (obecnie zamiast standardowego urządzenia stosuje się urządzenie połączone z komputerem) i oftalmometr. Takie badania pozwalają na dokładne potwierdzenie astygmatyzmu.
Astygmatyzm u dorosłych
Astygmatyzm nie zawsze pojawia się u dzieci. Bardzo często ta wada wzroku pojawia się dopiero w wieku dorosłym. Czasami jest ona związana z chorobą oczu – stożkiem rogówki. To właśnie rogówka oraz soczewka, znajdujące się w oku, odpowiadają za to, by promienie świetlne odpowiednio załamywały się. W przypadku osoby ze stożkiem rogówki, astygmatyzm nie tylko jest większy niż standardowo, ale może również stać się bardziej dokuczliwy – wraz ze zmianami w rogówce, które powiększają się w czasie trwania choroby. Ten rodzaj astygmatyzmu leczy się zazwyczaj inaczej niż astygmatyzm wrodzony.
Astygmatyzm może wynikać również ze zniekształceń soczewki. Tak dzieje się między innymi w przypadku urazów mechanicznych. Najczęściej jednak przyczyna astygmatyzmu nie jest znana i niemożliwe jest zapobieganie tej chorobie.
Leczenie astygmatyzmu
Astygmatyzm można leczyć na różne sposoby. Metody operacyjne nie zawsze są wskazane – zazwyczaj zaleca się wykonanie zabiegu dopiero wtedy, gdy dana osoba osiągnie dwadzieścia jeden lat. Zazwyczaj korzysta się ze standardowych sposobów korekty wzroku – za pomocą okularów z soczewkami cylindrycznymi lub za pomocą odpowiednio dobranych, twardych lub miękkich soczewek kontaktowych. Ćwiczenia akomodacji oka, które bywają skuteczne w przypadku krótkowzroczności, w tym wypadku zwykle nie są efektywne.
Astygmatyzm leczony jest właściwie w Polsce dopiero od kilku lat. Wcześniej przepisywali okulary, bo nawet nikt nie robił dobrych soczewek na astygmatyzm. Jak ktoś miał krótkowzroczność -1,25 i do tego astygmatyzm, to dawali mu soczewki -2 i już byli zadowoleni. Dopiero teraz zaczęło się realne leczenie astygmatyzmu.
To nie jest żadne leczenie astygmatyzmu, ale laserowa korekcja wzroku. Tak samo nie leczy się blizn, ale je laserowo usuwa. Tu wprawdzie zasada laserowego zabiegu jest inna ale efekt taki sam – niedogodność zostaje usunięta i odzyskuje się idealny wzrok po jednym zabiegu. Za jednym zabiegiem usuwa się astygmatyzm i całą wadę wzroku.